Người vừa chuyển sang công việc mới với mức lương ghi trên hợp đồng cao hơn trước thường dùng ngay con số đó để tính một khoản vay mua xe hoặc học thêm chứng chỉ. Bài viết trình bày vì sao phép tính khả năng trả nợ cần dựa trên lương thực nhận, cách đi từ con số này đến khoản trả phù hợp và những việc cần chuẩn bị trước khi đăng ký. Cùng BenTretoplist tìm hiểu nhé!
Vì sao khả năng trả nợ phải tính trên lương thực nhận
Mức lương ghi trên hợp đồng của phần lớn người làm tại doanh nghiệp là lương tổng, tức con số trước khi trừ bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân. Khoản trả nợ hằng tháng lại được trích từ tài khoản nhận lương, nơi chỉ có phần tiền sau khấu trừ. Khoảng chênh giữa hai con số này đủ lớn để làm sai lệch toàn bộ kế hoạch trả nợ nếu người vay lấy nhầm con số.
Giả sử một nhân viên tính khoản trả bằng tỷ lệ nhất định trên lương tổng. Khi tiền về tài khoản, phần thực nhận đã bị trừ bảo hiểm và thuế, nên khoản trả thực tế chiếm tỷ trọng cao hơn dự tính so với số tiền người đó thực sự có. Phần ngân sách dành cho sinh hoạt và tiết kiệm bị thu hẹp tương ứng.
Cách đơn giản để có con số đúng là xem sao kê tài khoản lương của vài tháng gần nhất. Với người vừa nhận việc chưa có phiếu lương, có thể tính lương gross sang net dựa trên mức lương ghi trong hợp đồng, số người phụ thuộc đã đăng ký và căn cứ đóng bảo hiểm do doanh nghiệp xác định, sau đó đối chiếu lại khi nhận phiếu lương đầu tiên.
Người vay cũng nên kiểm tra khoản thực nhận có ổn định giữa các tháng hay không. Tháng có thưởng, tháng có truy thu thuế hoặc tháng có điều chỉnh bảo hiểm có thể làm con số thay đổi, nên mức dùng để tính là mức thực nhận thường xuyên, không phải mức của tháng cao nhất.
Đi từ lương thực nhận đến phần dành cho khoản trả
Sau khi có lương thực nhận, người vay trừ tiếp ba nhóm khoản. Nhóm thứ nhất là chi phí sinh hoạt thiết yếu của cá nhân hoặc gia đình. Nhóm thứ hai là các nghĩa vụ trả góp đang có, chẳng hạn khoản trả góp điện thoại hay dư nợ thẻ tín dụng đang chia kỳ. Nhóm thứ ba là phần tiết kiệm định kỳ và quỹ dự phòng mà người vay muốn duy trì.
Phần còn lại sau ba nhóm khoản này là giới hạn trên của khoản trả mới. Người vay nên chọn mức trả thấp hơn giới hạn đó một khoảng, để những tháng có chi phí ngoài dự kiến vẫn không phải cắt vào tiết kiệm hoặc trì hoãn nghĩa vụ khác.
Với người vừa đổi việc, cần tính thêm giai đoạn chuyển tiếp. Thời gian thử việc có thể có mức lương khác, thời điểm bắt đầu đóng bảo hiểm có thể làm thực nhận của vài tháng đầu thay đổi. Nếu khoản vay chưa thật sự cần ngay, chờ qua giai đoạn này để có số liệu thực nhận ổn định sẽ giúp phép tính chính xác hơn.
Kỳ hạn và mức trả nên được tính song song. Khi mức trả mong muốn đã cố định, kỳ hạn cần thiết sẽ được suy ra từ giá trị khoản vay. Nếu kỳ hạn suy ra quá dài so với nhu cầu, người vay có thể cân nhắc giảm giá trị khoản vay bằng cách tích lũy thêm một thời gian trước khi vay.
Chuẩn bị trước khi đăng ký khoản vay
Khi cân nhắc một khoản vay để mua xe hoặc trang trải học phí, người vay nên chuẩn bị bộ hồ sơ thu nhập phản ánh đúng lương thực nhận: sao kê tài khoản lương, hợp đồng lao động và xác nhận thu nhập từ đơn vị nếu được yêu cầu. Đơn vị cho vay thường đánh giá dựa trên thu nhập chứng minh được, nên hồ sơ nhất quán giúp quá trình xét duyệt thuận lợi.
Trước khi ký, người vay đọc kỹ hợp đồng để nắm tổng chi phí của khoản vay, gồm lãi, phí và điều kiện trả trước hạn. So sánh nhiều phương án trên cùng tiêu chí tổng chi phí giúp lựa chọn khoản vay phù hợp với mức trả đã tính.
Sau khi vay, người vay có thể tách sẵn số tiền của kỳ trả sang một tài khoản phụ ngay khi lương về. Số dư còn lại trong tài khoản chính khi đó phản ánh đúng phần tiền được phép chi tiêu, giúp các quyết định mua sắm hằng ngày không vô tình lấn sang khoản dành cho nghĩa vụ trả nợ.
Khi thu nhập thay đổi, chẳng hạn được tăng lương hoặc có thêm người phụ thuộc, người vay tính lại lương thực nhận và xem khoản trả hiện tại còn phù hợp với ngân sách mới hay không.
Lương thực nhận là thước đo sát thực tế cho khả năng trả nợ, vì đó là số tiền người vay thực sự sử dụng mỗi tháng. Bắt đầu từ con số này, trừ đủ các khoản chi và nghĩa vụ hiện có, rồi chọn mức trả có khoảng đệm, người vay có thể đưa khoản vay vào kế hoạch tài chính một cách rõ ràng và chủ động.
